Açık kaynak kod, bir yazılımın kaynak kodunun belirli bir açık kaynak lisansı altında incelenebilmesi, değiştirilebilmesi ve lisansın izin verdiği koşullarla yeniden dağıtılabilmesi anlamına gelir. “Ücretsiz yazılım” ile aynı şey değildir; açık kaynak olmanın temel konusu fiyat değil, kaynak koduna erişim ve kullanım haklarıdır.
Açık kaynak yazılım nasıl çalışır?
Bir geliştirici veya topluluk yazılımın kaynak kodunu herkese açık bir depoda yayınlayabilir. Kullanıcılar kodu inceleyebilir, hata bildirebilir, katkı gönderebilir veya lisans koşullarına bağlı olarak kendi projelerinde kullanabilir. GitHub ve GitLab gibi platformlar açık kaynak projelerin geliştirilmesinde sık kullanılan araçlardır.
Açık kaynak ile ücretsiz yazılım arasındaki fark nedir?
Bir program ücretsiz indirilebilir ancak kaynak kodu kapalı olabilir. Tersine açık kaynak bir proje ücretsiz dağıtılabileceği gibi ücretli destek, barındırma, kurulum veya kurumsal hizmetlerle birlikte ticari olarak da sunulabilir. Bu nedenle “bedava” ve “açık kaynak” kavramlarını birbirinin yerine kullanmamak gerekir.
Yaygın açık kaynak lisansları
- MIT: Oldukça esnek kullanım ve yeniden dağıtım koşulları sunar; telif/lisans bildirimlerinin korunması gerekir.
- Apache 2.0: Esnek kullanımın yanında patent hükümleri de içerir.
- GPL: Türetilmiş çalışmaların dağıtımında aynı özgürlüklerin korunmasını amaçlayan copyleft yaklaşımına sahiptir.
Her projenin lisansı farklıdır. Bir kod parçasını ticari projede kullanmadan önce yalnız “açık kaynak” etiketine bakmak yerine gerçek lisans metnini kontrol etmek gerekir.
Açık kaynak yazılımın avantajları
- Kodun nasıl çalıştığının incelenebilmesi,
- Tek bir sağlayıcıya bağımlılığın azalabilmesi,
- Topluluk katkısıyla hata ve özellik geliştirmelerinin yapılabilmesi,
- İhtiyaca göre özelleştirilebilir olması,
- Uzun ömürlü projelerde veri ve altyapı taşınabilirliğinin artabilmesi.
Riskleri ve dikkat edilmesi gerekenler
Açık kaynak olmak otomatik olarak güvenli olmak anlamına gelmez. Güncellemesi durmuş bir proje, zayıf bakım, eski bağımlılıklar veya yanlış yapılandırma güvenlik riski oluşturabilir. Kurumsal kullanımda projenin güncelleme sıklığı, topluluk/geliştirici aktivitesi, dokümantasyonu, lisansı ve güvenlik duyuruları birlikte değerlendirilmelidir.
WordPress neden açık kaynak örneğidir?
WordPress açık kaynaklı bir içerik yönetim sistemidir ve GPL lisansı altında geliştirilir. Tema ve eklenti ekosistemi sayesinde kurumsal web sitesi, blog ve farklı içerik projelerinde geniş biçimde kullanılabilir. WordPress’in ne olduğu ve hangi projelerde mantıklı olduğu hakkında ayrıntı için WordPress nedir? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Bir işletme açık kaynak altyapı kullanmalı mı?
Karar yalnız lisans maliyetine göre verilmemelidir. Yönetilebilirlik, güncelleme ihtiyacı, güvenlik, geliştirici bulunabilirliği, entegrasyonlar ve uzun vadeli bakım maliyeti önemlidir. Hazır bir açık kaynak çözüm gerçek ihtiyacı karşılıyorsa özel yazılım geliştirmekten daha verimli olabilir; ancak proje çok özel iş akışları gerektiriyorsa farklı bir mimari gerekebilir.
CMS, hosting veya teknik mimari seçimini projenizin gerçek ihtiyacına göre değerlendirmek isterseniz web danışmanlığı ve WordPress hizmetleri kapsamlarını inceleyebilirsiniz.